Kalaallit Nunaat Aatsitassarsiorfiit sunneeqataapput Trumpip Kalaallit Nunaannik soqutiginnilerneranik
Nuuk aamma København, februaarip pingajuanni 2026
TUSAGASSIORFIKKUT NALUNAARUT
Aatsitassarsiorfiit sunneeqataapput Trumpip Kalaallit Nunaannik soqutiginnilerneranik
Trump-ip aqutsinerata Kalaallit Nunaannut sioorasaarineranut atatillugu nunarsuarmi tamanit Kalaallit Nunaannut tapersersuinermik nalunaarutit ingerlaarput. Tapersersuinermi nalunaarutit naalakkersuisunit aamma politikerinit kisimik pinngillat, aammali inuiaqatigiinnit nunarsuarmioqatigiinnillu. Aliasuutigineqartoq tassaavoq, Kalaallit Nunaanni aamma Danmarkimi oqartussat siumut eqqarsarluarsimallutik aammalu aatsitassarsioqatigiinni anginersaat marluk unitsissimagaluarunik, ajornartorsiorneq ukiuni kingullerni pinngitsoortinneqarsinnaagaluarmat.
“Tapersersorneqarnitsinnut qujamasuppugut, tamanna takutimmagu Kalaallit Nunaat kisimiinngitsoq, nunanilu tamalaani ikinnguteqartoq,” Nuuk-mi URANI? NAAMIK / URANIMUT NAAMIK peqatigiiffiup siulittaasua Erik Jensen oqarpoq. “Aamma uagutsinnut avatagiisinut illersuisuusunut taamaappoq. Trump-ip aqutsinerata Kalaallit Nunaannik aqutsinermut periarfissinneqassappat, pisariaqarpoq tamanik tapersersorneqarnissarput. Avatangiisinut inatsit annikillisaaffigineqartussaapput aammalu uranimik piiaanissamut periarfissanik ujartuineq uteqqeriaannaavoq – tamannalu Kalaallit Nunaanni avatangiisinut ajortumik kinguneqassaaq.”
2013-imi Kalaallit Nunaanni aamma Danmarkimi avatangiisinik illersuinermik suliniaqatigiiffiit aammalu akerliusut politikerit arlallit erseqqissaatigaat Australiami piiaaffissarsiornermik ingerlatsiviup Energy Transition Minerals (ETM, siusinnerusukkut Greenland Minerals and Energy Ltd., GMEL) piginnittui Australiami aaqqissuussanik pinerluttuliornermut aammalu Afrika Hornimi qunusiarinninnermik ingerlatsinermut aningaasatigut tapersersuisuusimasutut attuumassuteqartut. ETM-p Kujataani Kuannersuarnut uranimik aammalu aatsitassanik qaqutigoortunik piiaaffissarsiornissamut misissuinissamut akuersissuteqarnera pigivaa. Mianersoqqussutit taakku Folketingimi nunanut allanut tunngasunik ataatsimiititaliamut aammalu Inatsisartut ataatsimiinnerinut apeqqutinik saqqummiussinermik kinguneqarsimapput, ingerlatsivik oqartussanit misissuiffigineqarnissaa siunertaralugu. Ataatsimiititaliat tamarmik ministerit akisussaasut suliaqarnermut attuumassuteqannginnerarlutik itigartitsipput.
Ukiuni arlalinni tulliuttuni ETM-ip malittarisassaqartitsineq arlaleriarluni unioqqutippaa, 2019-imilu Kalaallit Nunaata Naalakkersuisut Suilittaasuanit aamma Pinngortitamut Avatangiisinullu Naalakkersuisoqarfimmi pisortamit isornartorsiorneqarluni, naalakkersuisoqarfinnik qullersanillu sunniuteqarniarsarisimanera pillugu. Ingerlatsivik taamaaliornissamut peqataasimannginnerarluni akerliliigaluartoq, 2021-imi uranimut atatillugu qinersinermi ETM attuumassuteqartutut pinngitsuunerarpoq Naalakkersuisut siulittaasunngortup Múte B. Egede-p Inuit Ataqatigiinneersup ajortisaarneqarnerani qiningaanngitsoorneranut kinguneqarsinnaasimalluni – tamanna partiimut qinersinermi ajorsaanermik kinguneqarsinnaagaluarpoq. Uranimik piiaaffissarsiornermut inerteqqut atuuteqqilernerata kingorna ETM-p Kalaallit Nunaanni aammalu Danmarkimi naalagaaffiit 76 milliardit koruuninik taarsiiffigineqarnissamik eqqartuussivimmut suliassanngortippai – suliassaq inatsisitigut tunngavissaqanngitsoq, aammalu maanna ajortussanngorpasilluni. Kisianni pingaarnerpaatut aarlerinartoq tassaavoq, ETM-ip USA-p Kalaallit Nunaannik pisisinnaanermut neqeroorutaanut attuumassuteqartinneqarsimanera. Maanna ETM iliuuseqarpoq NASDAQ-imi børs-imi allattorsimaffimmut ilanngunniarsaraluni, Trumpip naalakkersuisuinik pilerisaaaluni.
“Taamatuttaaq Australiami aatsitassarsiorfiup Tanbreez-ip piginnittua, Kujataani Killavaat Alannguani piiaaffissarsiornissamut akuersissuteqartoq, Trump-ip aqutsinerata Kalaallit Nunaannik ilanngussiniarneranut akisussaaqataavoq,” NOAH Friends of the Earth Denmark-meersup Palle Bendsen-ip oqaatigaa. “Piginnittup nammineq oqaatigaa, nammineq peqataasimanngikkaluaruni taamannak pisoqassanngikkaluartoq. Kalaallit Nunaanni piiaaffissarsiornermik ingerlatsiviit tatiginanngitsut suli ajornartorsiutaapput. 2024-mi decembarimi NOAH europami avatangiisinik illersuinermik suliniaqatigiiffiit pingasut aammalu Australiami marluk peqatigalugit Nasdaq-imut maalaaruteqarpoq, Australiami-Amerikami aatsitassarsiorfik Critical Metals Corp Tanbreez-imik tigusinissamut pilersaaruteqartoq pillugu. Maalaarummi uppernarsarneqarpoq, Critical Metals Corp minnerpaamik aqqaneq marluk sinnerlugit tamanut, oqartussanut aammalu piginnittunut imaluunniit piginnittunngorsinnaasunut paasissutissanik eqqunngitsunik saqqummiussisimasoq.”
“Imminut aperisariaqarpoq, sooq Danmarkimi oqartussaasut Kujataani aatsitassarsiornianut iliuuseqarnissamut akerleriiffiusunut iliuuseqarsimanngila”, NOAH Friends of the Earth Denmark-meersup Niels Henrik Hooge-ip oqaatigaa. “Tamatuma kinguneranik pisoqarpoq, aatsitassarsiorfiit kingunipiloqartitsipput, Kalaallit Nunaat USA-mit ilanngunneqarnissaanut kinguneqarsinnaavoq, NATO-p atorunnaartinneqarsinnaaneranik aammalu EU niuernermik anneruniunnermi ilanngunneqarsinnaalluni. Apeqqut ammasoq, qanoq annertutigisumik pisoqassua aatsaat Danmarkimi oqartussat qisuariassappata? Kalaallit Nunaanni aningaasaliinermut misissuinermi inatsit nutaaq periarfissiivoq ingerlatsiviit Kalaallit Nunaata isumannaatsuuneranik aarlerinartorsiortitsisut misissuiffigineqarsinnaanerannut atorluarlugu aammalu inatsisitigut atortuaanikkut Kalaallit Nunaat naalagaaffittut illersorlugu?”
Paasissutissanik annertunerusunik pisariaqartitsiguit attaveqarfigiuk:
URANI? NAAMIK / URANIMUT NAAMIK peqatigiiffik, Nuuk: Erik Jensen, Tlf.: +45 50144321, E-mail: erikjensen1967(at)icloud.com
NOAH Friends of the Earth Denmark: Niels Henrik Hooge, Tlf.: +45 21 83 79 94, E-mail: nielshenrik(at)noah.dk aamma Palle Bendsen, Tlf.: +45 30 13 76 95, E-mail: pnb(at)ydun.net